این سیاره از ژوئیه سال ۲۰۱۹، قابل سکونتترین سیاره کشف شده بر اساس شاخص شباهت زمین است و ۹۵ درصد شبیه زمین است.
![]()
کپلر۴۵۲بی (به انگلیسی: Kepler-452b) یک سیاره به دور ستارهٔ کپلر۴۵۲ که ستارهای از نوع جی است در صورت فلکی ماکیان است. این سیاره توسط تلسکوپ فضایی کپلر شناسایی شد
کپلر۴۵۲بی ۶۰٪ از زمین بزرگتر است و جرم آن ۵ برابر جرم زمین تخمین زده میشود و گرانش سطحی آن هم دو برابر زمین است، هرچند که محاسبهٔ جرم برای سیارههای فراخورشیدی تنها یک تخمین تقریبی است. اگر کپلر۴۵۲بی یک سیارهٔ خاکی سنگی باشد، به احتمال نزدیک به یقین این سیاره یک ابرزمین خواهد بود.
آشکار نیست که کپلر۴۵۲بی یک سیارهٔ زمینسان باشد. ولی نگر به شعاع کوچکی که دارد احتمالا سیارهای زمینسان باشد. همچنین روشن نیست که کپلر۴۵۲ محیطی زیستپذیر را دارا باشد. این سیاره حول یک ستارهٔ نوع G2V گردش میکند، ستارهای همچون خورشید که ۲۰ درصد از خورشید درخشانتر ولی تقریباً همجرم و همدما با خورشید است. هر دو ستاره گفتهشده ۶ میلیارد سال سن دارد، یعنی ۱٫۵ میلیارد سال پیرتر از خورشیدند. در این زمان و نگر به تکامل ستارهٔ کپلر، سیارهٔ کپلر ۴۵۲بی هم اکنون ۱۰ درصد بیشتر از زمین از ستارهٔ خود انرژی دریافت میکند، از این رو اگر سیارهٔ کپلر ۴۵۲بی یک سیارهٔ زمینسان باشد، ممکن است دچار گرمایش بیش از حد ناشی از تودهٔ بزرگ گازهای گلخانهای در جو خود شود، همانند سیارهٔ زهره.[۴]
مریخ[۱] یا بهرام چهارمین سیاره در منظومه خورشیدی است که در یک مدار طولانیتر و با سرعتی کمتر از زمین به دور خورشید میچرخد. هر یک بار گردش این سیاره به دور خورشید معادل ۶۸۷ شبانهروز زمین طول میکشد و طول شب و روز آن از زمین کمی طولانیتر است.
نام فارسی این سیاره بهرام و نام عربی-یونانی آن مِریخ است. در کتابهای قدیمی فارسی آن را فلک شحنه پنجم و سایس رواق پنجم نیز نامیدهاند.
قطر مریخ نزدیک به یکدوم قطر زمین و برابر ۶٬۷۹۰ کیلومتر است. (قطر زمین: ۱۲٬۷۵۶ کیلومتر).
نوری که از خورشید به مریخ میرسد نصف نوری است که زمین دریافت میکند، اما روز مریخی چهل دقیقه طولانیتر از روز زمینی است؛ بنابراین شرایط از نظر نور تقریباً مثل زمستان زمین است و به این خاطر امکان رشد گیاهان در شرایط گلخانهای در مریخ وجود دارد.[۲] روزهای مریخ ۲۴ ساعت و ۳۷ دقیقه طول میکشد. از آنجا که محور سیاره مریخ همانند زمین °۲۴ درجه کج است، در این سیاره نیز فصلهای سال وجود دارند. اما هر سال مریخی کم و بیش دو برابر سال زمینی یعنی ۶۷۸ روز طول میکشد.[۳]
اتمسفر مریخ سرخ رنگ است و از زمین در آسمان شب نیز سرخی آن دیده میشود. کره مریخ دو قمر کوچک به نامهای فوبوس و دِیموس دارد که ظاهری نابسامان دارند. این دو قمر شاید شهابسنگ هستند که در مدار مریخ به دام افتادهاند. اگر شخصی در کره مریخ باشد خواهد دید که فوبوس سه بار در یک روز طلوع و غروب میکند. دیموس نیم فوبوس بوده و چنانچه از مریخ به آن نگاه کنیم این قمر بیشتر همانند یک ستاره خواهد بود تا یک ماه. خورشیدگرفتگی در مریخ به دلیل کوچک بودن قمرهای آن کامل نیست. قمرهای مریخ به سطح آن نزدیک هستند و بزرگترین قمر آن فوبوس است که گردش آن به دور سیاره مریخ نزدیک به ۷ ساعت و ۳۹ دقیقه و۲۷ ثانیهاست. زمان گردش مداری دیموس نیز ۱روز و ۶ ساعت و ۲۱ دقیقه و ۱۶ ثانیهاست.
مریخ، سیاره سرخ رنگ منظومه شمسی، یک دوم زمین قطر دارد و مساحت سطح آن برابر با مساحت خشکیهای روی زمین است. همانند زمین، یخهای قطبی، درههای عمیق، کوه، غبار، توفان و فصل دارد. در دشتهای آن مانند ماه، گودالهایی برآمده از برخورد سنگهای آسمانی دیده میشود. با وجود اندازه کوچکش، بلندترین قله منظومه شمسی یعنی کوه المپوس و بزرگترین دره منظومه شمسی در این سیاره پیدا شدهاست.
کهنه بودن بیشتر دهانههای برخوردی سیاره مریخ نشاندهنده پرکاری زیاد پدیدههای زمینشناختی در این سیارهاست.[۳]
مریخ از زمین کم چگالیتر است، به گونهای که حجمی برابر ۱۵٪ و جرمی برابر ۱۱٪ زمین دارد. مساحت سطح آن تنها اندکی کمتر از مجموع سطوح خشکیهای زمین است. مریخ در برابر عطارد بزرگتر و دارای جرم بیشتر و در نتیجه چگالیتر است. همین زمینه سبب شدهاست نیروی گرانش بیشتری در سطح مریخ وجود داشته باشد. مریخ از نظر میزان حجم و جرم، هشتمین جسم در منظومهٔ شمسی است.
مریخ از دید اندازه، جرم و گرانش سطح، حالتی میان زمین و ماه (ماه زمین) دارد؛ ماه قطری برابر یک دوم قطر مریخ دارد، در حالی که قطر زمین حدود دو برابر قطر مریخ است، زمین دارای جرمی در حدود ده برابر جرم مریخ است، در حالی که جرم ماه ده برابر کمتر از مریخ است. نمای سرخ-نارنجی رنگ مریخ در اثر وجود آهن (III) اکسید، که بیشتر به هماتیت یا زنگ آهن مشهور است، به وجود آمدهاست.
در ژوئن ۲۰۰۸، دادههای به دست آمده به دست کاوشگر فینیکس ثابت کرد که خاک مریخ دارای اندکی ویژگی بازی (قلیایی) و همچنین دربرگیرندهٔ موادی مانند منیزیم، سدیم، پتاسیم و کلر، که وجود همه آنها برای زیست و رویش موجودات زنده ضروری است، میباشد. پژوهشگران خاک به دست آمده از بخشی نزدیک قطب شمال مریخ را با کمی خاک باغچه زمینی هم سنجی کردند و به این نتیجه رسیدند که خاک مریخ برای رشد گیاهانی چون مارچوبه مناسب است.
در اوت ۲۰۰۸، کاوشگر فینیکس با انجام آزمایشهای ساده شیمیایی، مثل آمیختن آب زمین با خاک مریخ، با هدف آشکار ساختن پیاچ خاک مریخ، نشانههایی از نمک پرکلرات پیدا کرد، که این موضوع تئوری دانشمندان بسیاری را که ادعا کرده بودند خاک مریخ بهطور چشمگیری دارای ویژگی بازی است، تأیید میکرد. pH خاک مریخ ۷٫۷ اندازهگیری شد.[۴][۵]
نتایج حاصل از نمونهگیری و آزمایش خاک سطح مریخ، که از جمله با کمک اشعه ایکس، توسط کاوشگر کنجکاوی انجام گرفت، نشان میدهد که سطح مریخ بافتی بازالتی دارد که نوعی سنگ آتشفشانی، مشابه شنهای سواحل هاوایی است.[۶]
جو زمین شامل ۷۸ درصد نیتروژن، ۲۱ درصد اکسیژن، ۰٫۹ درصد آرگون، ۰٫۰۳ درصد کربن دیاکسید و مقادیری بخار آب و ذرات معلق است. در حالی که در جو مریخ ۹۵ درصد دیاکسید کربن، ۳ درصد نیتروژن، ۱٫۶ درصد آرگون و فقط مقدار ناچیز اکسیژن و آب وجود دارد. جو سیارهٔ سرخ بسیار رقیق است، بهطوریکه فشار جوی سطح آن معادل یک صدم فشار جو زمین در سطح دریاست. افزونبر این جو مریخ محافظ خوبی در برابر تابشهای مرگبار فضایی نیست.
بیشتر مناطق مریخ بسیار سرد است. دمای هوا در قطبهای آن میتواند تا ۱۳۰ درجه زیر صفر پایین برود.[۸]
در مریخ بادهایی با سرعت زیاد (متجاوز از ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت) میوزد که سبب میشود غبارها در ارتفاع ۴۰ کیلومتری معلق بمانند علت ایجاد این بادها غالباً اختلاف دما توأم با اختلاف فشار است[۹]
نپتون (به انگلیسی: Neptune) هشتمین سیارهٔ منظومه خورشیدی (و با در نظر نگرفتن پلوتو که یک سیاره کوتوله است) دورترین سیاره شناخته شده میباشد.
اتمسفر خارجی نپتون به دلیل فاصله بسیار زیاد از خورشید سردترین مکان در منظومه شمسی با ۵۵ کلوین (−۲۱۸ درجه سلسیوس؛ −۳۶۱ درجه فارنهایت) است. دمای مرکز این سیاره ۵٬۴۰۰ کلوین (۵٬۱۰۰ درجه سلسیوس؛ ۹٬۳۰۰ درجه فارنهایت) میباشد.[۱۵] اتمسفر نپتون همچنین با سرعت باد ۲٬۱۰۰ کیلومتر بر ساعت (۵۸۰ متر بر ثانیه؛ ۱٬۳۰۰ مایل بر ساعت) رکورددار سرعت باد در میان سیارات منظومه خورشیدی است
معمولاً همه انسانهای روی زمین این سیاره را به رنگ آبی میشناسند. این رنگ را گاز متان حاضر در جو نپتون که رنگ سرخ را جذب میکند و آبیحاصل از طیف نوری خورشید که بازتابیده میشود پدید میآید.
دانشمندان بر این باورند که در داخل سیاره هستهای از سنگ و بسیار داغ وجود دارد و دراطرافش نیز کرهای از یخ و آب و گازهای مایع و یخ زده قرار دارد؛ روی همهٔ اینها نیز پوشش جو سیاره وجود دارد. مرکز نپتون بسیار داغ و سوزان است و دمای آن به ۹ هزار درجه سانتی گراد بالای صفر میرسد. گرما بسیار زیادی که از درون این سیاره بیرون میآید، این سیاره را فعال نگه داشتهاست.
تیر یا عُطارِد[۶] نزدیکترین سیاره به خورشید در منظومهٔ خورشیدی و تندروترین سیارهٔ منظومهٔ خورشیدی است که با سرعتی حدود ۴۸ کیلومتر بر ثانیه، هر ۸۸ روز یکبار خورشید را دور میزند. از این رو سیارهای گریزپا است و به همین دلیل است که، ایرانیان باستان آن را «تیر» نامیدهاند. در روم باستان «مِرکوری» یا «پیک خدایان» لقبش داده بودند و نام یونانی آن هرمس خدای سرعت بودهاست
عطارد کوچکترین و درونیترین سیارهٔ منظومهٔ خورشیدی است
چرخش عطارد با گرفتاری در قفل جزر و مدی و رزنانس مداری ۳:۲ با خورشید، در منظومهٔ خورشیدی یک چرخش سیارهای بیهمتاست. این سیاره به ازای هر دو بار گردش به دور خورشید، دقیقاً سهبار به دور خود میچرخد (نسبت حرکت وضعی به حرکت انتقالی ۳ به ۲)،[۸] به این معنا که: در مقایسه با ستارگان ثابت (بیرون از منظومهٔ خورشیدی و نه از دیدگاه زمینی)، یک روز کامل (شبانهروز) در سیارهٔ عطارد حدود ۱۷۶ روز زمینی است.[۹] از دیدگاه خورشید، در چارچوب مرجع؛ که خود با حرکت مداری میچرخد، سیارهٔ عطارد در هر دو بار گردش به دور خورشید (یا هر دو سال عطاردی)، تنها یکبار به دور خود میچرخد. با این حساب از دیدگاه یک ناظر در سیارهٔ عطارد، او یک روز کامل را هر دو سال عطاردی یک بار، تجربه خواهد کرد.
محور عطارد دارای کمترین انحراف محوری در مقایسه با هر یک از سیارات منظومهٔ خورشیدی (تنها در حدود ۰٫۰۳ درجه) است. خروج از مرکز مداری آن بیشترین در میان سیارههای شناخته شده در این منظومه در وضعیت اوج است. فاصلهٔ عطارد از خورشید تنها در حدود دو سوم (یا ۶۶٪) فاصلهٔ آن در حضیض است. سطح عطارد به شدت درهمشکسته به نظر میرسد و از نظر ظاهری شبیه به ماه است، از نظر زمینشناسی این نشان میدهد که این سیاره برای چند میلیارد سال غیرفعال بودهاست. با نداشتن تقریبی اتمسفر برای حفظ گرما، درجه حرارت سطحی روزانهٔ آن بیشتر از دیگر سیارههای منظومهٔ خورشیدی است و از ۱۰۰ درجهٔ کلوین: (۱۷۳- سانتیگراد: ۲۸۰- فارنهایت)) در شب، تا ۷۰۰ درجهٔ کلوین: (۴۲۷ درجهٔ سانتیگراد: ۸۰۰ درجهٔ فارنهایت) در طول روز در سراسر مناطق استوایی متغیر است. دمای نواحی قطبی دائماً زیر ۱۸۰ درجهٔ کلوین: (۹۳- درجهٔ سانتیگراد ؛۱۳۶ درجهٔ فارنهایت) قرار دارد. این سیاره هیچ ماهوارهٔ طبیعی شناختهشدهای ندارد.
تاکنون دو فضاپیما از عطارد بازدید کردهاند: مارینر ۱۰ در سال ۱۹۷۴ و ۱۹۷۵ پرواز کرد؛ و کاوشگر مسنجر، که در سال ۲۰۰۴ به فضا پرتاب شد، بیش از چهار سال و پس از مصرف سوخت خود و سقوط بر سطح سیاره در ۳۰ آوریل ۲۰۱۵، در حدود ۴٬۰۰۰ بار بر گرد عطارد چرخید.[۱۰][۱۱][۱۲] فضاپیمای بپیکلمبو قرار است در سال ۲۰۲۵ وارد عطارد شود.